السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)
498
البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)
سبب شد كه اين حكم نسخ گرديده و برداشته شود . ( 1 ) - اشكالى و پاسخى : شايد اعتراض كنند كه خداى دانا از روز اول مىدانست كه مانعى در راه انجام دادن اين حكم به وجود خواهد آمد و اين فرمان عملى نخواهد گرديد و به نسخ منجر خواهد شد ، با اين حال چگونه و چرا چنين قانونى را گذاشت و دستور و وجوب صدقه قبل از نجوا را صادر فرمود ؟ ! پاسخ : اصل تشريع اين حكم و نسخ آن كه خداوند در مرحله اول تشريع و در مرحلهء دوم نسخ كرد ، فوايد و نتايج زيادى را در برداشت : از جمله اين كه نسخ اين حكم بهترين عامل تنبيه و بيدارى مسلمانان و مهمترين وسيلهء اتمام حجت براى آنان بود زيرا با صدور فرمان نسخ براى همه روشن گرديد كه تمام صحابه و ياران پيامبر ( ص ) مال دنيا را بر تماس و گفتوگو با پيامبرشان مقدم داشتند و از ياران وى كسى بر اين حكم عمل نكرد مگر امير مؤمنان علىّ بن ابى طالب ( ع ) . گرچه ترك تماس و گفتوگو با رسول خدا ( ص ) معصيت و گناه محسوب نمىگرديد چون ملاقات و صحبت خصوصى با رسول خدا ( ص ) نبود تا ترك آن معصيت باشد ، تنها اين كه در صورت ملاقات خصوصى صدقهاى به افراد واجب مىشد و اگر اين نوع ملاقات انجام نمىگرفت ، نه معصيتى در ميان بود و نه صدقهاى واجب مىشد ولى در عين حال اين حكم همينقدر مىرساند : كسانى كه به خاطر پول و بذل مال تماسهاى خصوصى و ارتباطشان را با رسول خدا ( ص ) قطع مىكنند ، به مال و ثروت بيشتر از ملاقات خصوصى و ديدار رسول خدا ( ص ) اهميت و ارزش قائل هستند . علت تشريع اين حكم با نسخ شدن آن معلوم و روشن گرديد ، زيرا همان نسخ بود كه لطف و عنايت پروردگار را نسبت به بندگانش آشكار و عدم اهتمام مسلمانان را نسبت به مناجات با پيامبرشان برملا ساخت و با همين نسخ بود كه مقام و شخصيت امير مؤمنان ( ع ) در ميان ساير صحابه شناخته شد . اين علل و مصالح كه در تشريع حكم وجوب صدقه در « نجوا با رسول خدا ( ص ) » و در نسخ آن وجود داشت ، از ظاهر قرآن مجيد به دست مىآيد و روايات فراوانى نيز به آن دلالت دارند ولى اگر اين حكم و وجوب بذل مال قبل از « نجوا » يك حكم ظاهرى و امتحانى باشد - مانند مأمور بودن حضرت ابراهيم ( ع ) به ذبح فرزندش - در اين صورت نسخ آيه را نبايد نسخ حقيقى و اصطلاحى ناميد ، زيرا نسخ يك حكم امتحانى از مقوله نسخ لغوى است نه از مقولهء نسخ اصطلاحى .